Dit artikel is reeds van april 2017 maar verdient het om nog eens in de schijnwerpers te plaatsen. Vlambogen (of microbliksems) zijn kleine vonkontladingen die ontstaan wanneer er fouten zitten in de elektrische bedrading of wanneer de bedrading is beschadigd. De vonken en warmte die daarbij optreden, kunnen de start zijn van een woningbrand.

De NEN1010 gaat ten aanzien van het toepassen van beveiligingscomponenten met vlamboogdetectie niet verder dan slechts een aanbeveling voor onder meer verblijfsobjecten met slaapgelegenheid. Hierbij te denken aan woningen, kinderdagverblijven, zorgwoningen en ziekenhuizen. Ook ruimten met verhoogde brandrisico’s door opslag en/of verwerking van gemakkelijk brandbare materialen alsmede ruimten met onvervangbare goederen zoals musea worden hierin genoemd. Eigenlijk onbegrijpelijk gezien het feit dat deze vorm van beveiligen het brandrisico substantieel reduceert en bovendien om die reden reeds in diverse landen al jaren verplicht is gesteld. Verzekeraars zouden er goed aan doen om vlamboogbeveiliging op te nemen in hun brandpreventiebeleid.

De techniek
De AFDD (Arc Fault Detection Device) beveiligingscomponent met vlamboogdetectie beschermt personen en apparatuur tegen brand die wordt veroorzaakt door vlambogen. De nieuwe component detecteert in stroomkringen hoge-frequentiepatronen die duiden op het ontstaan van een vlamboog. Er wordt een automaat geactiveerd die de stroomkring afschakelt en het risico wordt weggenomen.

Naast de vlamboogdetectiefunctionaliteit, is de AFDD ook voorzien met functies van een aardlekschakelaar, een kortsluit- en een overstroombeveiliging. De AFDD is daardoor een betrouwbare alles-in-één oplossing die aan alle normen voldoet en eenvoudig te installeren is. Deze beveiligingscomponent is in het bijzonder interessant voor de woningbouw, bijvoorbeeld in gebouwen met gedeelde bewoning zoals verzorgingstehuizen en opvangcentra, waar de gevolgen van een vlamboog rampzalig kunnen zijn.

Vlambogen, die meestal ontstaan door schade aan bekabeling, stekkers of klemverbindingen, vormen een direct gevaar voor mensen die in de nabijheid zijn omdat ze de elektrische infrastructuur beschadigen en snel brand kunnen veroorzaken. Naar schatting 25 procent van alle branden wordt veroorzaakt door een elektrische storing die tot een vlamboog leidt. Een veilige en snelle waarneming van een vlamboog is van essentieel belang. Conventionele aardlekschakelaars en installatieautomaten kunnen vlambogen echter meestal niet waarnemen.

De AFDD is ontworpen om nauwkeurig het onderscheid te maken tussen een werkelijk vlamboogrisico en andere hoge-frequentiesignalen die zich vaak voordoen in woonsituaties. De algemene eisen voor AFDD’s zijn in 2013 voor het eerst vastgelegd met de introductie van de IEC 62606-norm van de Internal Electrical Commission in 2013. Deze norm bepaalt dat AFDD’s geactiveerd moeten worden bij detectie van een boog van 100 joules of meer en dat de activering voor zeer hoge vlamboogspanningen binnen 120 milliseconden na detectie moet plaatsvinden. Bron: Eaton

Dat de elektrische auto de toekomst heeft mag inmiddels wel duidelijk wezen. Maar al die auto’s moeten aan een laadpaal. Ons huidige net van wisselstroom staat een grootschalige groei van het aantal elektrische auto’s in ons land in de weg. Met de groei van e-mobility zal de vraag naar elektriciteit fors toenemen. Logisch, maar kan ons elektriciteitsnet dat wel aan? Al die auto’s die hun eigen stukje van het net bezetten? Het antwoord is ‘nee’. Zeker niet in de huidige vorm en met het huidige congestiemanagement. Nu legt men nog een dikke kabel met meer capaciteit om de groei aan elektrische auto’s op te vangen, maar die werkwijze is niet vol te houden en leidt tot gevaar van overbelasting van het netwerk. Bovendien is er nu nog geen rekening gehouden met de auto als buffer voor elektriciteit. Het is namelijk een gelijkstroomcomponent dus deze verwerken als deel van een gelijkstroom infrastructuur zou veel logischer zijn. 

Met een infrastructuur van gelijkstroom, die veel meer capaciteit biedt, zou de elektrische auto gemakkelijker een hoge vlucht kunnen nemen. In de NPR 9090 leest u alles over gelijkstroom.

NPR 9090 
De NPR 9090 is een handleiding voor de installateur die met DC gaat werken. De NPR is geschreven om de elektrotechnicus, die nu nog niet dagelijks met DC te maken heeft, te doordringen van het feit dat DC-installaties specifieke kennis en vaardigheden vereisen. In de NPR staan die kennis en vaardigheden beschreven.

Het document is een bron van richtlijnen met onderbouwende informatie, beter leesbaar en wat praktischer van aard dan de NEN 1010. Die is meer opgezet om ook juridisch de belangrijkste zaken af te timmeren. Bron: NEN

Deze nieuwe NEN 3140 is sterk doorontwikkeld. Veel zaken waar je in de praktijk vaak tegen aanloopt, zijn nu scherper en concreter geformuleerd. Ook zijn technische, organisatorische en maatschappelijke ontwikkelingen meegenomen in deze nieuwe uitgave. Op verzoek van de normgebruikers zijn in de herziene versie van NEN 3140 onder andere onderstaande onderwerpen nader bekeken en uitgewerkt.

Vlambogen
Dat begint al bij de installatieverantwoordelijke. Er is erkenning voor het feit dat niet iedere organisatie een competente MBO-4 elektrotechnisch geschoolde medewerker in dienst heeft om deze rol te vervullen. In dat geval kan de eigenaar, werkgever, verhuurder als installatieverantwoordelijke worden aangemerkt. Voor die persoon kan het dan nodig zijn dat hij of zij delen van die verantwoordelijkheid intern of extern delegeert. Dat zal dan gaan om die zaken waarvoor elektrotechnische kennis en normkennis van belang is.

Veel aanpassingen vallen niet echt op. Toch is het goed dat ze gemaakt zijn. Bijvoorbeeld het feit dat wanneer je werkt in een internationaal gezelschap, je van tevoren overeenstemming moet bereiken over de voertaal. Onduidelijke communicatie kan al snel leiden tot ongelukken.

Voor het inspectiedeel is een aantal bepalingen nu concreet omschreven. Zo is gesteld dat de circuitimpedantie moet voldoen aan NEN 1010 en dat thermografisch onderzoek kan worden uitgevoerd volgens NPR 8040-1. Ook wordt concreet vermeld aan welke afschakeltijden een aardlekschakelaar moet voldoen. Wel zo praktisch, omdat anders productnormen moeten worden aangeschaft, om achter deze informatie te komen.

Voor het inspecteren van elektrische arbeidsmiddelen is nu rekening gehouden met het feit dat sommige apparaten een nulspanningsbeveiliging hebben en er is ook omschreven hoe je met witgoedapparatuur moet omgaan. Voor het bepalen van de tijd tussen twee opeenvolgende inspecties van elektrische arbeidsmiddelen kom ik met bijlage K nu een stuk realistischer uit voor stationaire apparatuur, zoals bijvoorbeeld een koelkast.

Bij de paragraaf over het spanningsloos werken zijn er puntjes op de i gezet. Zo moet je naast het vergrendelen van een scheider nu ook een bordje of label plaatsen en bij het controleren van de spanningsloosheid van de installatie moet je ervoor zorgen dat je meetpennen zo geïsoleerd zijn, dat ze geen kortsluiting kunnen veroorzaken. Detail misschien, maar wel één die het verschil kan maken. Dat geldt uiteraard ook voor het meten in het algemeen (bijlage H). Wat ook is toegevoegd: De uitvoerenden moeten zich ervan overtuigen dat de installatie op de juiste wijze spanningsloos is gemaakt en dat ze een eigen beveiliging tegen opnieuw inschakelen aanbrengen. Vaak wordt in zo’n geval een slotenvermeerderaar gebruikt.

Voor het onder spanning werken is nu toegelicht wat onder ‘noodzaak’ wordt verstaan. Het geeft duidelijkheid dat dit nu expliciet is gemaakt.

De aandacht voor vlambooggevaar is uitgebreid. Er wordt nu geadviseerd in bijlage B dat de vlamboogenergie op de werkplek moet worden vastgesteld, op basis waarvan de juiste beschermingsmiddelen worden gekozen. Dat betekent dat er een Arc Flash Analysis moet worden gemaakt. Bedrijven die dit hebben gedaan, hebben stickers op de schakelkasten geplaatst, waarop de vlamboogenergie staat vermeld en welke klasse persoonlijke beschermingsmiddelen moeten worden gebruikt en/of welke procedure moet worden gehanteerd. Hopelijk is bijlage B een stimulans voor de markt om deze aanpak op grotere schaal ter hand te nemen. Bron: NEN

Voor het eerst in de geschiedenis van NEN 1010, dé centrale norm voor elektrotechnische installaties, is er een norm voor de meest voorkomende typen laagspanningsinstallaties verschenen, de NEN 4010. Deze norm gaat over elektrische installaties voor laagspanning en geeft eisen die gericht zijn op de algemene Nederlandse installatiepraktijk. NEN 4010 is bedoeld voor alle installateurs die de meest voorkomende werkzaamheden aan elektrische installaties voor laagspanning verrichten.

Wat is NEN 4010?
De norm NEN 4010 gaat over elektrische installaties voor laagspanning en geeft eisen die gericht zijn op de Nederlandse installatiepraktijk. De norm is gebaseerd op NEN 1010:2015 en NEN 1010:2015/C2:2016, de Nederlandse implementatie van de HD-IEC 60304-reeks over elektrische installaties voor laagspanning.

Wat is het doel van NEN 4010?
Het doel van deze norm is de eisen voor elektrische installaties voor laagspanning toegankelijk te maken.

Voor wie is NEN 4010 bedoeld?
NEN 4010 is bedoeld voor ontwerpers en installateurs die de meest voorkomende werkzaamheden aan elektrische installaties voor laagspanning verrichten en inspecteurs.

Welke elektrische installaties vallen binnen het toepassingsgebied van NEN 4010?
NEN 4010 is van toepassing op elektrische installaties voor laagspanning die worden aangebracht in ruimten, in gebouwen of op terreinen die bestemd zijn voor:

- bewoning;
- zakelijke doeleinden;
- publieke functies;
- industriële doeleinden;
- landbouw, tuinbouw of veeteelt. Deze norm is ook van toepassing op buitenverlichting die is aangesloten op de hiervoor genoemde elektrische installaties. De hier bedoelde elektrische installaties worden gevoed met een nominale spanning tot en met 1 000 V AC en een frequentie van 50 Hz.

Wat zijn de uitgangspunten van NEN 4010?
Bij de bepaling van het onderwerp en het toepassingsgebied van NEN 4010 zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd: - NEN 4010 moet aansluiten bij de Nederlandse installatiepraktijk. - Het taalniveau (leesbaarheid) moet aansluiten bij de doelgroep. - NEN 4010 mag niet in strijd zijn met NEN 1010.

Gaat NEN 4010 NEN 1010 vervangen?
NEN 1010 en NEN 4010 blijven naast elkaar van kracht. Maar installateurs die veelvoorkomende werkzaamheden aan elektrische installaties voor laagspanning installaties verrichten, hebben voldoende aan NEN 4010. Ook blijft NPR 5310 behorende bij NEN 1010 nog bestaan.

Als ik aan de NEN 4010 voldoe, voldoe ik dan ook aan NEN 1010?
Met NEN 4010 voldoen installateurs ook aan de elektrotechnische veiligheidseisen in de bouwwet- en regelgeving. Dat geldt alleen binnen het toepassingsgebied van NEN 4010. Voor onderwerpen die buiten het toepassingsgebied van NEN 4010 vallen, moet NEN 1010 worden gebruikt. Bron: NEN

NPR 9090, de handleiding voor de installateur die met DC gaat werken, is nog maar net gepubliceerd. Toch is het een dynamisch document, dat steeds weer wordt aangevuld en aangepast naar aanleiding van ontwikkelingen in de markt. Denk daarbij aan veiligheid, maar ook aan de ontwikkeling van actieve gelijkspanningssystemen. Maar wat zijn dat precies?

De definitie voor een actief systeem is een systeem dat alleen bestaat uit actieve toestellen. Deze actieve toestellen kunnen zelfstandig meten, besturen en reageren op veranderingen in systeemvariabelen (spanning, vermogen), met als doel systeembehoud. Het systeem zo is ontworpen dat het zonder externe inbreng van data zelfstandig kan functioneren.

Een passief systeem zal pas op een foutsituatie reageren als de fout groot genoeg is (bijvoorbeeld bij kortsluiting). Een apparaat sluit dan af. Omdat een actief systeem een foutsituatie vroegtijdig kan detecteren, kan deze veel eerder afschakelen, waardoor de kans op gevaarlijke situaties nihil wordt.

Ook kan een actieve gelijkspanningsinstallatie autonoom reageren op het aanwezige spanningsniveau, dat gegenereerd wordt door duurzame energiebronnen. Dit houdt in dat het systeem automatisch ingrijpt op het moment dat de spanning te hoog of te laag is. Als de spanning te laag is, is er te weinig energie aanwezig (bijvoorbeeld een bewolkte dag), en zal het of de systeembelasting verlagen of van het lichtnet/opslagsysteem energie opnemen.

En omgekeerd bij een te hoge spanning, als er te veel energie binnenkomt van bijvoorbeeld de zonnepanelen, zal het systeem extra systeembelastingen inschakelen of aan het lichtnet/opslagsysteem terug leveren. De gebruiker van het systeem kan daarbij bepalen wat voor hem of haar prioriteit heeft. Dat alles is mogelijk zonder de inbreng van externe data via het internet. Bovendien minimaliseert het de afhankelijkheid van fossiele energiebronnen.

Actief is de toekomst
Een actief gelijkspanningssysteem is dus een systeem met geïntegreerde slimheid. Het wordt echter nog niet grootschalig toegepast maar heeft wel degelijk de toekomst. Vandaar dat NPR 9090, net als het systeem, in de toekomst aangevuld wordt met nieuwe bevindingen en ontwikkelingen. Ook moet NPR 9090 informatie uiteindelijk toegevoegd worden aan NEN 1010 om zo de documentatie voor het maken van een veilige installatie compleet te bundelen in één norm. In de nabije toekomst is een installatie die gecombineerd wordt uitgevoerd met gelijkspanning en wisselspanning, niet ondenkbaar. Dit zal dus in een gezamenlijke normenbundel te vinden moeten zijn.

NPR 9090 als handleiding
Voor de installateur die met DC gaat werken is NPR 9090 een handleiding. Deze praktijkrichtlijn is geschreven om de elektrotechnicus die nu nog niet dagelijks met DC te maken heeft, te doordringen van het feit dat DC-installaties specifieke kennis en vaardigheden vereisen. In NPR staan die kennis en vaardigheden beschreven. Het document is een bron van richtlijnen met onderbouwende informatie, beter leesbaar en wat praktischer van aard dan de NEN 1010. Die is meer opgezet om ook juridisch de belangrijkste zaken af te timmeren. Bron: NEN

Pagina 1 van 3

NIEUWS

AFDD (Arc Fault Detection Device) verkleint risico op brand door vlambogen

07 maart 2019
AFDD (Arc Fault Detection Device) verkleint risico op brand door vlambogen

Dit artikel is reeds van april 2017 maar verdient het om nog eens in de schijnwerpers te plaatsen. Vlambogen (of microbliksems) zijn kleine vonkontladingen die...

Gelijkstroom is oplossing voor groei elektrische auto’s

26 februari 2019
Gelijkstroom is oplossing voor groei elektrische auto’s

Dat de elektrische auto de toekomst heeft mag inmiddels wel duidelijk wezen. Maar al die auto’s moeten aan een laadpaal. Ons huidige net van wisselstroom...

Installeren van laagspanningsinstallaties met de nieuwe NEN 4010

10 februari 2019
Installeren van laagspanningsinstallaties met de nieuwe NEN 4010

Voor het eerst in de geschiedenis van NEN 1010, dé centrale norm voor elektrotechnische installaties, is er een norm voor de meest voorkomende typen laagspanningsinstallaties...

ADRESGEGEVENS
NET-LINQ Inspectie & Advies B.V.
KvK Enschede: 52593673

Bezoekadres:
Schouwinksweg 14
7553 VW  HENGELO

Postadres:
Postbus 839
7550 AV  HENGELO

Telefoon: 074 259 23 59
Telefax:   074 259 33 37
E-mail: inspectie@net-linq.nl

logowit.png