In juli 2019 is er een gewijzigde versie verschenen van de normen voor Bedrijfsvoering van elektrische installaties, laagspanning en hoogspanning, NEN 3140 en NEN 3840. Dit zijn de normen voor werken aan elektrische installaties.

De Nederlandse wet stelt dat elektrische installaties en apparaten veilig moeten zijn en dat werkzaamheden met of aan deze installaties veilig moeten worden uitgevoerd. NEN 3140 voorziet als zelfstandige norm in de nodige bepalingen die u kunt gebruiken om hieraan te voldoen. Het volgen van NEN 3140 is de best mogelijke manier om aan de relevante wet- en regelgeving te voldoen.

NEN 3840+A3:2019
In de 2019 uitgave is een wijziging opgenomen over de termijnen van visuele inspectie. De bepaling dat deze jaarlijks moet worden uitgevoerd, is los gelaten. Er is nu gesteld dat de installatieverantwoordelijke bepaalt en vastlegt hoe vaak een visuele controle moet worden uitgevoerd. Alleen als er niets is vastgelegd, dan blijft de termijn voor visuele inspectie jaarlijks.

NEN 3140+A3:2019
Aan NEN 3140 is een bijlage toegevoegd met standaard taalgebruik voor laagspanning. Deze begrippenlijst is afgestemd op de begrippen die gangbaar zijn in het door Stipel goedgekeurde lesmateriaal. Daardoor sluiten cursussen over bedrijfsvoering van laagspanningsinstallaties nu beter aan op de norm. Hiermee komt de +A2 versie te vervallen.

Vlambogen
De werkgroep heeft zich gebogen over het onderwerp vlambogen. In een tabel zijn de noodzakelijke beschermingsmiddelen opgesteld. Daarbij is gekeken naar het type automaat, smeltveiligheid, mate van bescherming tegen vlambogen en soort persoonlijk beschermingsmiddel. Met deze tabel is voor veel situaties in één oogopslag te bepalen welke maatregelen nodig zijn en in welke omstandigheden bescherming mogelijk is als dit uit de berekening blijkt.

Tabel gebruik persoonlijke beschermingsmiddelen
Eveneens in tabelvorm komen aanbevelingen voor het gebruik van bijvoorbeeld handschoenen aan bod. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen vlamwerende en isolerende handschoenen en de link naar Europese en internationale normen wordt gelegd.

Werkdomeinen
Het werkdomein van installatieverantwoordelijken en werkverantwoordelijken zijn onder de loep genomen en aangepast. Waar houden werkdomeinen op en onder welke omstandigheden kunnen ze worden overgenomen. Ook wordt er ingegaan op situaties waarin geen werk- of installatieverantwoordelijke is aangewezen.

Overige wijzigingen:
-
De wijzigingen van de NEN-EN 50110-1 zijn geïmplementeerd.
- Nieuwe begrip veiligstellen geïntroduceerd.
- Als er in het bedrijf mensen werken van verschillende nationaliteiten, moet vastgesteld worden welke taal de voertaal wordt.
- Voorzieningen voor noodsituaties toegevoegd.
- Veilige scheiding van stroomketens en aardlekbeveiliging aangepast

  • Inspectie-eisen zijn aangescherpt of verduidelijkt voor:
  • Vlambooggevaar;
  • Afwijkingen van arbeidsmiddelen;
  • Beoordeling of onderhoud, veiligstellen voor e-werkzaamheden en voor niet-e-werkzaamheden;
  • Voor het openen van kasten, het weghalen en terugplaatsen van een bestaande metalen en kunststofafschermingen.
  • De regels voor het vaststellen van spanningsloosheid zijn verruimd.

- Voorzieningen voor noodsituaties zijn toegevoegd. Niet alleen voor ongevallen maar ook voor brand en installatie-uitval.
- Eisen in het aanwijzingsformulier aangepast.

Het is ongebruikelijk dat er zo kort na het verschijnen van een norm een gewijzigde versie wordt gepubliceerd.
Klanten die NEN 3140+A2:2018 en/of NEN 3840+A2:2018 bij NEN hebben gekocht krijgen de gelegenheid om deze nieuwe versie kosteloos te bestellen. Bron: NEN 

 

Dit artikel is reeds van april 2017 maar verdient het om nog eens in de schijnwerpers te plaatsen. Vlambogen (of microbliksems) zijn kleine vonkontladingen die ontstaan wanneer er fouten zitten in de elektrische bedrading of wanneer de bedrading is beschadigd. De vonken en warmte die daarbij optreden, kunnen de start zijn van een woningbrand.

De NEN1010 gaat ten aanzien van het toepassen van beveiligingscomponenten met vlamboogdetectie niet verder dan slechts een aanbeveling voor onder meer verblijfsobjecten met slaapgelegenheid. Hierbij te denken aan woningen, kinderdagverblijven, zorgwoningen en ziekenhuizen. Ook ruimten met verhoogde brandrisico’s door opslag en/of verwerking van gemakkelijk brandbare materialen alsmede ruimten met onvervangbare goederen zoals musea worden hierin genoemd. Eigenlijk onbegrijpelijk gezien het feit dat deze vorm van beveiligen het brandrisico substantieel reduceert en bovendien om die reden reeds in diverse landen al jaren verplicht is gesteld. Verzekeraars zouden er goed aan doen om vlamboogbeveiliging op te nemen in hun brandpreventiebeleid.

De techniek
De AFDD (Arc Fault Detection Device) beveiligingscomponent met vlamboogdetectie beschermt personen en apparatuur tegen brand die wordt veroorzaakt door vlambogen. De nieuwe component detecteert in stroomkringen hoge-frequentiepatronen die duiden op het ontstaan van een vlamboog. Er wordt een automaat geactiveerd die de stroomkring afschakelt en het risico wordt weggenomen.

Naast de vlamboogdetectiefunctionaliteit, is de AFDD ook voorzien met functies van een aardlekschakelaar, een kortsluit- en een overstroombeveiliging. De AFDD is daardoor een betrouwbare alles-in-één oplossing die aan alle normen voldoet en eenvoudig te installeren is. Deze beveiligingscomponent is in het bijzonder interessant voor de woningbouw, bijvoorbeeld in gebouwen met gedeelde bewoning zoals verzorgingstehuizen en opvangcentra, waar de gevolgen van een vlamboog rampzalig kunnen zijn.

Vlambogen, die meestal ontstaan door schade aan bekabeling, stekkers of klemverbindingen, vormen een direct gevaar voor mensen die in de nabijheid zijn omdat ze de elektrische infrastructuur beschadigen en snel brand kunnen veroorzaken. Naar schatting 25 procent van alle branden wordt veroorzaakt door een elektrische storing die tot een vlamboog leidt. Een veilige en snelle waarneming van een vlamboog is van essentieel belang. Conventionele aardlekschakelaars en installatieautomaten kunnen vlambogen echter meestal niet waarnemen.

De AFDD is ontworpen om nauwkeurig het onderscheid te maken tussen een werkelijk vlamboogrisico en andere hoge-frequentiesignalen die zich vaak voordoen in woonsituaties. De algemene eisen voor AFDD’s zijn in 2013 voor het eerst vastgelegd met de introductie van de IEC 62606-norm van de Internal Electrical Commission in 2013. Deze norm bepaalt dat AFDD’s geactiveerd moeten worden bij detectie van een boog van 100 joules of meer en dat de activering voor zeer hoge vlamboogspanningen binnen 120 milliseconden na detectie moet plaatsvinden. Bron: Eaton

Voor het eerst in de geschiedenis van NEN 1010, dé centrale norm voor elektrotechnische installaties, is er een norm voor de meest voorkomende typen laagspanningsinstallaties verschenen, de NEN 4010. Deze norm gaat over elektrische installaties voor laagspanning en geeft eisen die gericht zijn op de algemene Nederlandse installatiepraktijk. NEN 4010 is bedoeld voor alle installateurs die de meest voorkomende werkzaamheden aan elektrische installaties voor laagspanning verrichten.

Wat is NEN 4010?
De norm NEN 4010 gaat over elektrische installaties voor laagspanning en geeft eisen die gericht zijn op de Nederlandse installatiepraktijk. De norm is gebaseerd op NEN 1010:2015 en NEN 1010:2015/C2:2016, de Nederlandse implementatie van de HD-IEC 60304-reeks over elektrische installaties voor laagspanning.

Wat is het doel van NEN 4010?
Het doel van deze norm is de eisen voor elektrische installaties voor laagspanning toegankelijk te maken.

Voor wie is NEN 4010 bedoeld?
NEN 4010 is bedoeld voor ontwerpers en installateurs die de meest voorkomende werkzaamheden aan elektrische installaties voor laagspanning verrichten en inspecteurs.

Welke elektrische installaties vallen binnen het toepassingsgebied van NEN 4010?
NEN 4010 is van toepassing op elektrische installaties voor laagspanning die worden aangebracht in ruimten, in gebouwen of op terreinen die bestemd zijn voor:

- bewoning;
- zakelijke doeleinden;
- publieke functies;
- industriële doeleinden;
- landbouw, tuinbouw of veeteelt. Deze norm is ook van toepassing op buitenverlichting die is aangesloten op de hiervoor genoemde elektrische installaties. De hier bedoelde elektrische installaties worden gevoed met een nominale spanning tot en met 1 000 V AC en een frequentie van 50 Hz.

Wat zijn de uitgangspunten van NEN 4010?
Bij de bepaling van het onderwerp en het toepassingsgebied van NEN 4010 zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd: - NEN 4010 moet aansluiten bij de Nederlandse installatiepraktijk. - Het taalniveau (leesbaarheid) moet aansluiten bij de doelgroep. - NEN 4010 mag niet in strijd zijn met NEN 1010.

Gaat NEN 4010 NEN 1010 vervangen?
NEN 1010 en NEN 4010 blijven naast elkaar van kracht. Maar installateurs die veelvoorkomende werkzaamheden aan elektrische installaties voor laagspanning installaties verrichten, hebben voldoende aan NEN 4010. Ook blijft NPR 5310 behorende bij NEN 1010 nog bestaan.

Als ik aan de NEN 4010 voldoe, voldoe ik dan ook aan NEN 1010?
Met NEN 4010 voldoen installateurs ook aan de elektrotechnische veiligheidseisen in de bouwwet- en regelgeving. Dat geldt alleen binnen het toepassingsgebied van NEN 4010. Voor onderwerpen die buiten het toepassingsgebied van NEN 4010 vallen, moet NEN 1010 worden gebruikt. Bron: NEN

Dat de elektrische auto de toekomst heeft mag inmiddels wel duidelijk wezen. Maar al die auto’s moeten aan een laadpaal. Ons huidige net van wisselstroom staat een grootschalige groei van het aantal elektrische auto’s in ons land in de weg. Met de groei van e-mobility zal de vraag naar elektriciteit fors toenemen. Logisch, maar kan ons elektriciteitsnet dat wel aan? Al die auto’s die hun eigen stukje van het net bezetten? Het antwoord is ‘nee’. Zeker niet in de huidige vorm en met het huidige congestiemanagement. Nu legt men nog een dikke kabel met meer capaciteit om de groei aan elektrische auto’s op te vangen, maar die werkwijze is niet vol te houden en leidt tot gevaar van overbelasting van het netwerk. Bovendien is er nu nog geen rekening gehouden met de auto als buffer voor elektriciteit. Het is namelijk een gelijkstroomcomponent dus deze verwerken als deel van een gelijkstroom infrastructuur zou veel logischer zijn. 

Met een infrastructuur van gelijkstroom, die veel meer capaciteit biedt, zou de elektrische auto gemakkelijker een hoge vlucht kunnen nemen. In de NPR 9090 leest u alles over gelijkstroom.

NPR 9090 
De NPR 9090 is een handleiding voor de installateur die met DC gaat werken. De NPR is geschreven om de elektrotechnicus, die nu nog niet dagelijks met DC te maken heeft, te doordringen van het feit dat DC-installaties specifieke kennis en vaardigheden vereisen. In de NPR staan die kennis en vaardigheden beschreven.

Het document is een bron van richtlijnen met onderbouwende informatie, beter leesbaar en wat praktischer van aard dan de NEN 1010. Die is meer opgezet om ook juridisch de belangrijkste zaken af te timmeren. Bron: NEN

Deze nieuwe NEN 3140 is sterk doorontwikkeld. Veel zaken waar je in de praktijk vaak tegen aanloopt, zijn nu scherper en concreter geformuleerd. Ook zijn technische, organisatorische en maatschappelijke ontwikkelingen meegenomen in deze nieuwe uitgave. Op verzoek van de normgebruikers zijn in de herziene versie van NEN 3140 onder andere onderstaande onderwerpen nader bekeken en uitgewerkt.

Vlambogen
Dat begint al bij de installatieverantwoordelijke. Er is erkenning voor het feit dat niet iedere organisatie een competente MBO-4 elektrotechnisch geschoolde medewerker in dienst heeft om deze rol te vervullen. In dat geval kan de eigenaar, werkgever, verhuurder als installatieverantwoordelijke worden aangemerkt. Voor die persoon kan het dan nodig zijn dat hij of zij delen van die verantwoordelijkheid intern of extern delegeert. Dat zal dan gaan om die zaken waarvoor elektrotechnische kennis en normkennis van belang is.

Veel aanpassingen vallen niet echt op. Toch is het goed dat ze gemaakt zijn. Bijvoorbeeld het feit dat wanneer je werkt in een internationaal gezelschap, je van tevoren overeenstemming moet bereiken over de voertaal. Onduidelijke communicatie kan al snel leiden tot ongelukken.

Voor het inspectiedeel is een aantal bepalingen nu concreet omschreven. Zo is gesteld dat de circuitimpedantie moet voldoen aan NEN 1010 en dat thermografisch onderzoek kan worden uitgevoerd volgens NPR 8040-1. Ook wordt concreet vermeld aan welke afschakeltijden een aardlekschakelaar moet voldoen. Wel zo praktisch, omdat anders productnormen moeten worden aangeschaft, om achter deze informatie te komen.

Voor het inspecteren van elektrische arbeidsmiddelen is nu rekening gehouden met het feit dat sommige apparaten een nulspanningsbeveiliging hebben en er is ook omschreven hoe je met witgoedapparatuur moet omgaan. Voor het bepalen van de tijd tussen twee opeenvolgende inspecties van elektrische arbeidsmiddelen kom ik met bijlage K nu een stuk realistischer uit voor stationaire apparatuur, zoals bijvoorbeeld een koelkast.

Bij de paragraaf over het spanningsloos werken zijn er puntjes op de i gezet. Zo moet je naast het vergrendelen van een scheider nu ook een bordje of label plaatsen en bij het controleren van de spanningsloosheid van de installatie moet je ervoor zorgen dat je meetpennen zo geïsoleerd zijn, dat ze geen kortsluiting kunnen veroorzaken. Detail misschien, maar wel één die het verschil kan maken. Dat geldt uiteraard ook voor het meten in het algemeen (bijlage H). Wat ook is toegevoegd: De uitvoerenden moeten zich ervan overtuigen dat de installatie op de juiste wijze spanningsloos is gemaakt en dat ze een eigen beveiliging tegen opnieuw inschakelen aanbrengen. Vaak wordt in zo’n geval een slotenvermeerderaar gebruikt.

Voor het onder spanning werken is nu toegelicht wat onder ‘noodzaak’ wordt verstaan. Het geeft duidelijkheid dat dit nu expliciet is gemaakt.

De aandacht voor vlambooggevaar is uitgebreid. Er wordt nu geadviseerd in bijlage B dat de vlamboogenergie op de werkplek moet worden vastgesteld, op basis waarvan de juiste beschermingsmiddelen worden gekozen. Dat betekent dat er een Arc Flash Analysis moet worden gemaakt. Bedrijven die dit hebben gedaan, hebben stickers op de schakelkasten geplaatst, waarop de vlamboogenergie staat vermeld en welke klasse persoonlijke beschermingsmiddelen moeten worden gebruikt en/of welke procedure moet worden gehanteerd. Hopelijk is bijlage B een stimulans voor de markt om deze aanpak op grotere schaal ter hand te nemen. Bron: NEN

Pagina 1 van 3

NIEUWS

Gewijzigde versie NEN 3140 en NEN 3840 gepubliceerd

17 oktober 2019
Gewijzigde versie NEN 3140 en NEN 3840 gepubliceerd

 In juli 2019 is er een gewijzigde versie verschenen van de normen voor Bedrijfsvoering van elektrische installaties, laagspanning en hoogspanning, NEN 3140 en NEN 3840....

AFDD (Arc Fault Detection Device) verkleint risico op brand door vlambogen

07 maart 2019
AFDD (Arc Fault Detection Device) verkleint risico op brand door vlambogen

Dit artikel is reeds van april 2017 maar verdient het om nog eens in de schijnwerpers te plaatsen. Vlambogen (of microbliksems) zijn kleine vonkontladingen die...

Gelijkstroom is oplossing voor groei elektrische auto’s

26 februari 2019
Gelijkstroom is oplossing voor groei elektrische auto’s

Dat de elektrische auto de toekomst heeft mag inmiddels wel duidelijk wezen. Maar al die auto’s moeten aan een laadpaal. Ons huidige net van wisselstroom...

ADRESGEGEVENS
NET-LINQ Inspectie & Advies B.V.
KvK Enschede: 52593673

Bezoekadres:
Schouwinksweg 14
7553 VW  HENGELO

Postadres:
Postbus 839
7550 AV  HENGELO

Telefoon: 074 259 23 59
Telefax:   074 259 33 37
E-mail: inspectie@net-linq.nl

logowit.png